februari 2007


Welke politieke overtuiging zou nu al het meest slachtoffers hebben gemaakt? Racisme heeft zeker al een hele palmares. Kapitalisme heeft zeker elke diamant met bloed afgekocht, De weg van communisme en tal van andere idealen is ook bezaaid met doden. Maar er moet toch een kampioen zijn namelijk de neutraliteit.

Het is zeker een vreemde bewering, iedereen zal men wel kandidaat stellen voor die tittel behalve juist de neutraliteit. Die is immers toch boven elke verdenking verheven, heiliger dan de grootste heilige ooit is geweest. Maar toch is ze de kampioen in alle gewichtsklassen en van alle tijden.

Laten we eerst naar de feiten kijken. We pakken een van de grote kanshebbers het nazisme, we kijken niet op een paar miljoen, ineens alles doden van de 2de wereldoorlog, 62 miljoen. Wie doet er beter? Er is een politiek idee dat jaarlijks 9 miljoen mensen laat sterven aan honger alleen. Tientallen miljoenen sterven er rustig voort aan gebrek, slechte omstandigheden maar vooral terwijl er niemand naar omkijk. O ja, we steunen wel via de lotto, zenden eens een tanker of schelden de schuld kwijt maar over het algemeen blijven we heel bescheiden.

Men kan dit wel op andere politieke en religieuze ideeen steken, geldzucht, hebzucht, machtsmisbruik, kapitaal, sociale of religieuze onderdrukking allemaal dragen ze hun steentje bij. Maar 1 ding maakt het allemaal mogelijk en dat is onverschilligheid, de bekende neutraliteit. Zelfs een deel van die 62 miljoen van WOII is niet aan racisme, haat of hebzucht te wijten. Zowel direct als indirect duikt ook toen het spook van neutraliteit op.

Heel neutraal liet men oorlog, hongersnood en alle mogelijke menselijke ellende begaan op een schaal waar zelfs de grootste politieke beweging groen bij uitslaat.

Waarom vinden we neutraliteit dan zo heilig? Onverschilligheid is anders nooit een deugd geweest. Het is zo smakeloos als maar kan zijn, het heeft geen dromen geen beelden, geen idealen. Het heeft gewoonweg niets. Het brengt ook niets op, we worden er niet wijzer van, niet rijker en niet meer mens. Het is, blijft en wordt niets.

Er is wel een heel oud droombeeld, nog van toen we geloofde dat de zon rond ons draaide. Dat droombeeld heet objectiviteit en absoluut weten. Het klonk zo mooi wij de allermachtigste mens konden absoluut en boven elke subjectiviteit verheven oordelen over de hele wereld en omliggende universum. En toen draaide die aarde ineens maar rond de zon. Op dat moment stierf ook onze mogelijkheid om neutraal te zijn. Het was weliswaar een droom maar we zagen hem toch niet graag sterven. Maar niet getreurd we hebben hem niet laten sterven of we wekken hem wel terug tot leven en doen gewoon of we van niets weten.

Neutraliteit is de illusie dat we onszelf in het centrum bevinden en van daaruit alles beschouwen en zien dat het goed is. Een groots zelfbedrog want het centrum waar we rond draaien is zo warm en zoveel licht dat we er niet eens naar kunnen kijken. En nog erger want door dit bedrog menen we ons in staat om over leven en dood te gaan. Of nog sterker we laten mensen gewoonweg maar doodgaan, we zijn immers neutraal en kunnen, mogen en willen onze neutraliteit niet verliezen. En wee hen die die zou bedreigen, die treffen we met alle plagen van Egypte.

Het is wel moeilijk om een heilig beeld zomaar te laten vallen. Maar zouden we niet beter de meest ondenkbare gruwel worden dan verder de walging en dood van neutraliteit te blijven onderschrijven. En wie weet misschien zijn er wel alternatieven die toch zo slecht niet zijn, heel partijdig van elkaar houden bvb.

Het onderwerp wordt eentonig maar de ziekte blijft helaas bestaan. Hoe diep de Islamfobie in ons denken is geslopen kon men deze week op diverse Indymedia’s en in Knack terugvinden.

De dichter Benno Barnard schreef in Knack een kolom getiteld een dode wereld. Het idee en slot liep parallel met de editoriale kolom. Als intelligentsia de oudste documenten van een beschaving bij het afval zetten omwille van een frustratie hebben we ons verfijnd tot wilden (sic). Die oudste documenten zijn dan resp de Bijbel en het Gruuthuuse-handschrift.

Hij dweept zelf wat met de dodelijke liberale neutraliteit maar het artikel is een grote oproep tot respect verbonden aan een waardering voor zijn eigen religieuze ouders en grootouders. Als Agnosticus kan hij dan ook zonder probleem beweren dat zowel het katholicisme als het protestantisme irrationeel en een horreur zijn maar toch hun waarde hebben en nu eenmaal datgene zijn waar ons zijn op terugvalt.
Heel mooi en verdraagzaam dus.

Maar ik citeer even zijn oproep tot tolerantie:
Fundamentalistisch protestantisme is een horreur, maar heeft tenminste niet de gewoonte zichzelf in het openbaar tot ontploffing te brengen. Wat het katholicisme betreft, dat is misschien irrationeel, maar al geruime tijd niet gewelddadig.Wie de paus de bloederige geschiedenis van zijn Kerk verwijt, kan ook de voorzitter van de Europese socialisten de stalinistische zuiveringen onder de neus wrijven.

Er zit al een inschattingsfout in zijn bewering. Fundamentalistisch protestantisme heeft vandaag in de vorm van Bush een halve wereld tot de rand van explosie gebracht. Er bestaat nog steeds een grote hoop katholiek geweld zowel in gezinnen als internationaal. En ja zowel de Paus als die voorzitter mogen gerust de gevolgen van hun eigen ideologie beseffen. Een Sartre heeft bvb al uitvoerig beschreven dat Stalin geen losstaande figuur is maar het communisme en socialisme incarneert. En hetzelfde geldt voor Paus en katholicisme.

Ze zijn allemaal wel meer dan hun geweld en terreur maar die zit er wel onlosmakelijk in. Maar wat geweld met liefde toedekken gaan we nu niet kwalijk nemen.

Erger is de vergelijking die er in zit.
Zeker het protestantisme heeft niet de gewoonte zelfmoord te plegen, enkel de katholieke kerk had dat ooit maar toen had men nog geen bommen. Over welke religie zou hij het dan wel hebben, is er een religie of stroming waar zich opblazen de gewoonte is? De Ieren doen dat wel al geruime tijd maar dat zijn katholieken die niet gewelddadig zijn of toch protestanten maar die gebruiken vooral ander geweld. De Basken kunnen er ook wat van maar nee, die zijn ook katholiek en niet gewelddadig. Tegenwoordig iets minder in trek maar er zijn ook Communisten en Anarchisten die van bommen houden maar die vergelijk men normaal toch niet met een religie.

Natuurlijk weet iedereen wat hij bedoeld, wie weet nu niet dat de Islam de gewoonte heeft om zich op te blazen. Ik weet dat niet, maar dat zal wel aan mij liggen. Ik weet dat een Ier meer die gewoonte heeft dan een Islamiet. Een Amerikaanse protestant zal dan weer eerder alles kapot schieten en wat een Chinees allemaal kan qua dood is om een hele bibliotheek te vullen. Toch heb ik onder mijn vrienden Ieren, komt een Amerikaanse officier hier koffie drinken en feesten dat die Chinezen kunnen..
Ben ik nu levensmoe of is die ‘gewoonte’ niet zo gewoon?

Maar de Islam daar moeten we bang voor zijn die blazen zich allemaal op. Je moet Antwerpen maar zien, een grote reeks van putten van opgeblazen Islamieten. Of zijn die het geweld van iemand anders?

Het is heel verdoken maar staat wel op een lijn met het irrationele veroordelen. Marie en Damiaan zullen wel heel irrationeel zijn maar zouden die geloven dat Rome in brand werd gestoken door een religie? Zou een Engel nu echt zoveel irrationeler zijn dan Antwerpen vol bomkraters?
Hoe dan ook, van een engel was men niet bang van die bomkraters wel.

Het probleem rond geweld en terreur is niet de rede. Het is heel rationeel om iedereen af te maken. Je kunt het zelfs in de cinema gaan bewonderen, je kunt in full color gaan bekijken hoe de meest rationele denker ooit vertoond op het witte doek een psychopaat is.
We mogen en moeten zelfs redelijk blijven maar we kunnen niet zonder de andere mens die we zijn. En daar zit juist het gevaar, als we van die andere mens enkel angst en frustratie overhouden. Want dat kunnen we niet wegdenken. Dan beginnen we met boeken te vergeten en worden we deel van de Hanibal saga. Of nee we worden erger want die vergat geen boeken en had geen angst.

Op Kif-Kif verscheen een uitgebreide analyse omtrent het fenomeen Islamfobie. Wat er echter maar heel vaag was is wat nu het antwoord op die fobie was.
Door de VN (Durban,2001) is islamfobie al bestempeld als een vorm van racisme, dat dat ook daadwerkelijk zo is behoeft geen betoog. Maar voor wie het toch wilt ontkennen hier de slotwoorden van Kif-Kif:

Door de normalisering van het concept islamofobie wordt een retorisch draagvlak gecreëerd om moslims steevast af te schilderen als minderwaardig, vrouwonderdrukkend en terroristisch. Het vormt een vrijgeleide om antimoslim racisme te rechtvaardigen als terechte kritiek. Het concept islamofobie is failliet, de vlag dekt de lading niet en het racisme wordt onzichtbaar. Een eerlijke en doeltreffende strijd tegen racisme en discriminatie ten aanzien van moslims moet vertrekken vanuit de erkenning van het concept islamofobie als een reële, maatschappelijk verankerde en dominante vorm van racisme. Zoniet lijkt elke strijd op voorhand gedoemd om te mislukken.
En dan volgt that is all folks.

Maar het zou hiermee moeten beginnen, islamfobie is een pest geen twijfel, maar hoe beantwoord men ze en vooral hoe geneest men er van?

Het eerste antwoord ligt bij de definitie van racisme zoals bvb in de antidiscriminatiewet. Als islamfobie racisme is, is islamfobie ook een angst tegen een niet bestaand onderscheid tussen mensen. Nu wijst de term fobie wel in die richting, maar daarentegen is het woord Islam wel meer aanvaard dan ras om een onderscheid te maken. Nochthans bestaat er net zomin als een ras zoiets als De Islam.

De Islam is net zoals Christendom, Socialisme enz een verzamelnaam voor een hele varieteit aan mensen en gedragingen. Men kan bang zijn voor een Taliban maar dat is evenmin De Islam als de mensen achter Yousuf, een homoseksuele Islam beweging. Met zijn alle, de zoveel miljoenen, vormen ze de Islam. Hier in Belgie zit er zelfs geen Taliban in de Islam maar leeft en werkt wel Yousuf.

Het lijkt iets heel banaal maar men heeft wel angst van Antwerpse Islamitische meisjes omdat de Taliban meisjes zoals hen stenigen. Als men het onderscheid beter zou trekken, wat men wel of niet wilt, zou er heel veel al tot belachelijk worden herleid of juist blijken steek te houden.

Geen schijn-argumentatie zoals beweren dat men geen hoofddeksels wilt en dan iedereen een pet opzetten. Dat is maar een excuus om het een wettelijk kleurtje te geven. Maar een degelijk onderbouwd verlangen bvb we willen dat vrouwen vrij hun keuze kunnen maken en zelfs niet bang moeten zijn van mannen. Die sukkelaars bijten toch niet al te veel. Maar heeft men als stad van alle seksisten dan nog wel enige echte grond om dan iets te eisen? We laten vrouwen niet eens toe om ons te besturen en dat van de trap gooien dat deden we ook niet zeker.

Zo kan men terecht burgeroorlogen en soortgelijke wreedheden veroordelen ook al gebruikt men daar de naam Islam. Analoog kan men ook de Joodse staat veroordelen zonder daarom antisemiet te zijn. Maar zelfs die veroordelingen worden racisme als ze niet gebeuren uit verontwaardiging voor de wandaden maar uit angst voor De Islam (of Jood). De wandaden bestaan maar er is geen Islam die ze pleegt, dat doet een of andere figuur.

En de meeste van die wandaden zo niet alle zijn tegen mensen zoals die meisjes waar ons stadsbestuur bang voor is. We zouden beweren mensenschenders te veroordelen door hun een handje te helpen in het behandelen van hun slachtoffers. We gaan nog eerder een zelfdenkende camera in onze straat hebben hangen.

Een tweede en zeker niet onbelangrijk punt is wat men Islamkritiek zou kunnen noemen. Een punt waar religies maar ook politieke stromingen het dikwijls moeilijk mee hebben, is dat men een bedenking maakt over wat ze denken. Het probleem hierbij is dat men dan dikwijls en langs beide kanten verwart wat zijn en denken is.

De uitspraak ‘ik denk dus ik ben’ is cliche geworden en over denken en zijn zijn al heler bibliotheken gevuld. Maar het probleem is dat woordje dus, omdat men denkt weet men dat men is. Maar het betekent niet dat het denken het zijn zelf is. Het is dus niet omdat men een gedachte van iemand bekritiseerd dat men de hele persoon bekritiseert of dat zou mogen.

Er is een hoop Islam-kritiek ook door Islamieten zelf. Het is binnen de Islam zeker niet minder gekend dan in eerder welk beweging. Zelfs onze wetenschap heeft het uit de Islam geleerd. Maar zowel door misbruik als door wantrouwen is het, zoals ook elders gebeurd, verworden tot een elitair iets en mist het zodoende zijn mogelijkheden om als antwoord tegen de fobie te kunnen werken.

Het is anders het meest krachtige middel en nuttig voor alle betrokkenen zowel Islamieten als anderen. Een eerlijke en correcte kritiek kan niet gebeuren samen met een fobie. Beide gaan niet samen met elkaar en de kritiek is als rede dan veel sterker dan de angst voor niets. Men mag alleen niet bang zijn voor kritiek.

Er zullen zeker nog andere mogelijkheden of verruimingen mogelijk zijn. We weten nu al 6 jaar en langer dat islamfobie racisme en tegen de mens is. We weten hetzelfde al 60 jaar als het over Joden gaat. Wordt het dan niet heel hoog tijd dat we eens gaan nadenken en toepassen wat de antwoorden op die angst zijn?

Zijn we al niet lang genoeg bang?